Chế Linh – Wikipedia tiếng Việt

Chế Linh (sinh ngày 3 tháng 4 năm 1942[1]) là nam ca sĩ người Chăm nổi tiếng, đồng thời là nhạc sĩ với bút danh Tú NhiLưu Trần Lê. Ông nổi danh từ thập niên 60 và được xem như là một trong bốn giọng nam nổi tiếng nhất của nhạc vàng thời kỳ đầu (“Tứ trụ nhạc vàng”) với bốn phong cách khác nhau, ba người còn lại là: Duy Khánh, Nhật Trường, Hùng Cường.[2]

Chế Linh tên thật là Jamlen (Trà-len), tên Việt là Lưu Văn Liên, sinh ngày 3 tháng 4 năm 1942[1] tại Paley Hamu Tanran, gần Phan Rang (nay thuộc làng Hữu Đức, xã Phước Hữu, huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận). Cha mất sớm khi Chế Linh mới được 4 tuổi. Sau khi học hết bậc tiểu học chương trình Pháp ở trường làng và được các linh mục Pháp trong trường hướng dẫn về căn bản nhạc lý, Chế Linh theo học tiếp bậc trung học tại trường Bồ Đề Phan Rang.

Tháng 8 năm 1959, ông quyết định hành động vào TP HCM một mình vì không chịu đựng nổi chủ trương tẩy chay của nền Đệ Nhất Cộng hòa dưới thời tổng thống Ngô Đình Diệm. Ông thao tác cho một ông chủ người Việt gốc Hoa rất tốt bụng – người này đã giúp sức Chế Linh đi học và trả lương rất hậu cho Chế Linh giúp việc trong nhà như nấu ăn và coi con cho ông ta .

Chế Linh biểu diễn trước năm 1975.

Năm 1962, đoàn văn nghệ Biệt Chính Biên Hòa tuyển ca sĩ theo đoàn đi hát trong các miệt làng xa tại Biên Hòa. Chế Linh đã theo đoàn này hát cùng với Châu Kỳ, Trúc Phương vì tiền lương rất nhiều. Hai năm sau, đoàn văn nghệ tan rã, Chế Linh chuyển sang làm tài xế chở đá tại núi Bửu Long (Biên Hòa) chung với nhạc sĩ Bằng Giang. Vừa làm việc, vừa luyện giọng và viết nhạc – tình yêu âm nhạc đã bắt đầu nảy nở trong Chế Linh. Nhạc sĩ Bằng Giang là người hiểu rõ ý định của Chế Linh nên khi nhận thấy ông đủ sức đã khuyên ông theo nghề ca hát. Nhiều bài hát nổi tiếng được ông cùng Bằng Giang sáng tác như Bài ca kỷ niệm, Đêm buồn tỉnh lẻ, Đoạn tái bút,… Khoảng một năm sau, Châu Kỳ và Trúc Phương tìm ra chỗ ở của Chế Linh và khuyên ông trở về Sài Gòn. Hai nhạc sĩ quyết định sáng tác cho riêng Chế Linh những nhạc phẩm về lính, không nhắm đặc biệt vào một binh chủng nào và lời ca dễ hiểu.[3]

Năm 1964, Chế Linh hợp tác với hãng đĩa hát Continental cho ra đời đĩa than đầu tay Vùng biển trời và màu áo em và sau đó ký hợp đồng với công ty Đĩa Hát Việt Nam.

Mặc dù ca sĩ nữ song ca đầu tiên với ông là Thanh Tâm, nhưng Thanh Tuyền mới là người song ca ăn ý nhất. Khoảng 1967–1968, nhạc sĩ Nguyễn Văn Đông vì muốn có sự thay đổi và nhất là tránh cho thính giả nhàm chán với những nhạc phẩm đơn ca nên ông đã đưa ra sáng kiến là để Thanh Tuyền song ca với Chế Linh. Đĩa hát đầu tiên trong đó có nhạc phẩm Hái hoa rừng cho em của Trương Hoàng Xuân được tung ra thị trường và trở nên ăn khách một cách không ngờ. Những hãng đĩa khác sau đó đã tiếp tục khai thác cặp đôi song ca này.

Năm 1972, Chế Linh đoạt giải Kim Khánh – Huy chương vàng đệ nhất hạng nam ca, do nhật báo Trắng Đen tổ chức. Vì mùa hè đỏ lửa 1972, Chế Linh bị Chính phủ Việt Nam Cộng hòa cấm hát vì lời hát không phù hợp.

Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông bị chính quyền sở tại Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam bắt tại ga Sông Mao, Hải Ninh, Bắc Bình vì tội ” phản động “. Sau 28 tháng biệt giam, ông vượt biên thành công xuất sắc sang Malaysia, sau đó định cư tại Toronto, Canada. Tại đây, ông mở vài cơ sở kinh doanh thương mại và trình diễn nhiều nơi có người Việt cư ngụ .

Năm 2007, lần đầu tiên ông theo một đoàn văn hóa của UNESCO về thăm lại và biểu diễn tại Việt Nam.

Năm 2011, ông tổ chức liveshow 30 năm tái ngộ tại Hà Nội. Trong những năm sau đó, ông nhiều lần trở lại Việt Nam để du lịch và biểu diễn.

Năm 21 tuổi, Chế Linh lấy người vợ tiên phong và có 5 đứa con sau 4 năm chung sống .Khi đứa con thứ 5 vừa biết đi chập chững thì Chế Linh ly dị người vợ đầu để cưới người vợ thứ hai là em gái của vợ trước. Chế Linh sống với người vợ thứ hai này được 4 năm và sinh tiếp 4 đứa con .Năm 1972, Chế Linh cưới người vợ thứ ba là Thúy Hằng mới 17 tuổi. Ông có thêm 2 người con với người vợ này. Năm 30 tuổi, bà Thúy Hằng tự sát .Cuối năm 1975, Chế Linh tổ chức triển khai đám cưới với bà Vương Nga và có thêm 3 đứa con .

Về bút danh Tú Nhi khi sáng tác nhạc, Chế Linh cho biết có nghĩa là đứa trẻ khôi ngô, tuấn tú vì “Tôi thích cái tên đó. Khi tôi còn nhỏ xíu, người ở trong làng thường bảo thằng bé này dễ thương”. Còn bút danh Lưu Trần Lê, ông giải thích “Bút danh này ghép từ họ của tôi với họ của người vợ thứ nhất và người vợ thứ nhì”.[4]

Những bài có dấu * ký bút hiệu Lưu Trần Lê.

Năm

Tên

Tên khác

Đồng sáng tác

1962

Đêm buồn tỉnh lẻ
Bằng Giang

1962

Bài ca kỷ niệm

Bằng Giang

1963

Đếm bước cô đơn

Bằng Giang

1966

Thương hận
Hồ Đình Phương

1966

Lời thương chưa ngỏ

1967

Ngày đó xa rồi

1967

Xin làm người xa lạ

1968

Nỗi buồn sa mạc
Tuấn Lê

1968

Lời kẻ đăng trình

1968

Trong tầm mắt đời*

1968

Đoạn cuối tình yêu

1969

Bọn mình năm đứa

Tâm sự người thương binh

1969

Tình khúc đoạn trường

Xa thật rồi

1969

Mai lỡ mình xa nhau*

1969

Nếu chúng mình cách trở*

Mai lỡ mình xa nhau 2

1969

Tình yêu cách biệt*

1969

Khu phố ngày xưa

1970

Chuyện mưa mây
Anh Việt Thanh

1970

Khung trời kỷ niệm

Hoàng Thanh Việt

1970

Lời ca từ lòng đất

Đan Hùng

1970

Đoạn buồn cho tôi

1970

Nụ cười chua cay

Một lần hiện diện

Song An

1972

Mưa bên song cửa

1972

Mưa buồn tỉnh lẻ

Bằng Giang

1972

Mùa xuân trông thư em

Viễn Chinh

1973

Người về trong chiêm bao

1974

Xin yêu tôi bằng tình người

1974

Xin vẫy tay chào

1976

Tình khúc đoạn trường 2

1976

Tâm tư kẻ tù

1976

Sao đổi ngôi

1980

Lời lữ khách

1980

Xuân quê hương xuân lạc xứ

1980

Như giọt sương mai

1980

Ngày đó quê hương tôi

1980

Tôi đã hát, sẽ hát, ta phải hát

1980

Vùng trời đó tôi thương

1984

Đêm trên đường phố lạ

1995

Em trên đời ngẩn ngơ

1996

Hết rồi

Anh Hoàng

1997

1998

Cứ tưởng còn trong tay

2000

Một trời thương nhớ

2002

Một góc phố buồn

2002

Thành phố buồn hơn

Cho anh và em

2002

Nỗi buồn của tôi

2002

Bài ca không tựa

2005

Ly rượu đắng cay

2007

Làng Chăm quê em

Đàng Năng Quạ

?

Lệ tình

?

Làm sao quên

Bằng Giang

?

Đoạn buồn đêm mưa
Vinh Sử

?

Đoạn tái bút

Bằng Giang

?

Sầu thương chưa dứt

Bằng Giang

?

Hát cho người tình phụ 1 & 2
Không tính những đĩa 45 vòng .

Trước 1975 (Cassette)
  • Chế Linh và Tình bơ vơ
  • Chế Linh 1: Nụ cười chua cay
  • Chế Linh 2: Tình khúc đoạn trường
  • Chế Linh 3: Tiếng hát Chế Linh
  • Chế Linh 4: Xin yêu tôi bằng tình người
Làng Văn CD
Một số album khác
  • Sắc Hoa Màu Nhớ (MKCD09) với Phương Dung
  • Traditional Music and Songs of Champa (bảo trợ bởi Bộ Văn hóa Malaysia)
  • Mai Lỡ Mình Xa Nhau (ASIACD116) với Thanh Tuyền
  • Mai Lỡ Hai Mình Xa Nhau (PHCD36)
  • Tạ Từ Trong Đêm (PHCD64) với Phi Nhung
  • Lối Về Đất Mẹ (NĐBD Gold 25) với Hương Lan
  • Hát Cho Người Tình Phụ 1, 2, 3 (NĐBD)
  • Con Đường Xưa Em Đi (TACD)
  • Khu Phố Ngày Xưa (TACD57) với Giao Linh, Băng Châu
  • Đoạn Cuối Tình Yêu (TACD97) với Phi Nhung
  • Mưa Bay Trong Đời (VSCD130) với Trường Vũ
  • Cứ Tưởng Còn Trong Tay (VSCD138) với Tuấn Ngọc
  • The Best of Chế Linh – Thanh Tuyền (VSCD166)
  • Người Xa Người (TNCD23) với Hương Lan
  • Hòn Vọng Phu (TLCD059)

Trình diễn trên sân khấu[sửa|sửa mã nguồn]

Trung tâm Thúy Nga[sửa|sửa mã nguồn]

Chương trình liveshow

STT

Tiết mục

Thể hiện với

Chương trình

Năm

1

Xuân Này Con Không Về (Trịnh Lâm Ngân)

solo

Gió Mùa Xuân Tới

2018

2

Ai Cho Tôi Tình Yêu (Trúc Phương)

solo

3

Xót xa (Tô Thanh Tùng)

Mai Quốc Huy

Paris By Night Divos

4

Đưa em vào hạ (Trầm Tử Thiêng)

Solo

5

Tình Bơ Vơ (Lam Phương)

Thanh Tuyền, Nguyễn Ngọc Ngạn

Thanh Tuyền – Một Đời Cho Âm Nhạc

2020

6

Chuyện Chúng Mình (Trúc Phương)

Solo

7

LK Chiều Mưa Biên Giới & Hải Ngoại Thương Ca (Nguyễn Văn Đông)

Thanh Tuyền, Anh Khoa, Phương Hồng Quế, Sơn Tuyền, Ngọc Huyền, Như Quỳnh, Mai Thiên Vân

Trung tâm Asia[sửa|sửa mã nguồn]

Trung tâm Vân Sơn[sửa|sửa mã nguồn]

STT
Tiết mục
Song ca
Chương trình
Năm

1
LK Thành phố buồn
Trường Vũ
Vân Sơn 21
2002

2
Vùng trời xanh kỷ niệm (Thục Chương)
solo
Vân Sơn 26
2004

3
LK Nhớ người yêu
Trường Vũ
Vân Sơn 26

4
Cứ tưởng còn trong tay (Tú Nhi)
solo
Vân Sơn 28

5
Chuyện tình không suy tư (Tâm Anh)
Vân Sơn 29
2005

6
Hết rồi (Tú Nhi & Anh Hoàng)
Vân Sơn 30

7
LK Trộm nhìn nhau
Thanh Tuyền
Vân Sơn 31

8
Bóng mát (Phạm Thế Mỹ)
solo
Vân Sơn 32

9
Đêm trên vùng đất lạ (Trúc Phương)
Vân Sơn 35
2006

10
Xin yêu tôi bằng cả tình người (Tú Nhi)
Vân Sơn 36
2007

11
LK Tình người kỹ nữ
Chế Phong, Trường Vũ

12
Làng Chăm quê em (LV: Chế Linh)
solo
Vân Sơn 37

13
Hoa vẫn nở trên đường quê hương (Phạm Thế Mỹ)
Vân Sơn 39
2008

14
LK Mẹ và quê hương
Trường Vũ, Nguyên Khang, Andy Quách, Thanh Tuyền, Nhã Thanh, Ngọc Hạ, Diễm Liên, Phi Nhung, Cát Tiên, Vpop

15
Quê hương bỏ lại (Tô Huyền Văn)
solo
Vân Sơn 41

16
LK Chuyện chúng mình
Chế Phong, Trường Vũ

17
Đưa em về quê hương (Phạm Thế Mỹ)
solo
Vân Sơn 42
2009

18
Bến giang đầu (Lê Trọng Nguyễn)
Vân Sơn 43

19
Tôi vẫn nhớ (Ngân Giang)
Vân Sơn 44
2010

20
Chuyện tình Ngưu Lang – Chức Nữ (Mạc Phong Linh)
Vân Sơn 45

21
Thương hận (Tú Nhi)
Vân Sơn 46
2011

22
LK Xin anh giữ trọn tình quê (Duy Khánh)
Giang Tử, Trường Vũ

23
Thành phố buồn (Lam Phương)
solo
Vân Sơn 47

24
Nỗi buồn sa mạc (Tú Nhi – Tuấn Lê)
Giang Tử

25
Xin làm người xa lạ (Tú Nhi)
solo
Vân Sơn 48
2012

26
Lời cho người tình phụ (Tú Nhi)
Vân Sơn 49
2013

27
Ngày vui qua mau (Nhật Ngân – Đinh Việt Lang)
Vân Sơn 51
2015

Trung tâm Mây[sửa|sửa mã nguồn]

STT
Tiết mục
Thể hiện với
Chương trình
Năm

1
Giọt lệ sầu (Lam Phương)
Solo
Hollywood Night 1
1992

2

Mai lỡ hai mình xa nhau (Tú Nhi)

Hollywood Night 2

3

Hoang vu (Ngọc Sơn)

Hollywood Night 11

1994

4

Mùa xuân của mẹ (Trịnh Lâm Ngân)

Hollywood Night 12

1995

5

Đoạn cuối tình yêu (Tú Nhi)

Thanh Tuyền

6

Mười năm yêu em (Trầm Tử Thiêng)

solo

Hollywood Night 13

1996

7

Nhớ về một mùa xuân (Trần Trịnh)

Hollywood Night 15

1997

8

Xuân tha hương xuân lạc xứ (Tú Nhi)

Hollywood Night 18

1999

9

LK Những nẻo đường Việt Nam

Ý Lan, Thiên Trang, Giao Linh

Hollywood Night 19

Liên kết ngoài[sửa|sửa mã nguồn]

Leave a Comment

Your email address will not be published.